NICOLAS GUAGNINI i MOTYW FALLICZNY



- Penis we współczesnej kulturze -



Ilona Osińska i Piotr Mierzejewski





Nicolas Guagnini: Him, 2014. Źródło: www.bortolamigallery.com.




W sztuce współczesnej motyw falliczny powraca z zaskakującą regularnością. Nie jest on jednak prostą kontynuacją dawnych symboli płodności ani wyłącznie prowokacją obyczajową. W twórczości argentyńsko-amerykańskiego artysty Nicolása Guagniniego penis staje się znakiem o znacznie szerszym znaczeniu, mianowicie narzędziem refleksji nad władzą, tożsamością oraz strukturą współczesnego społeczeństwa.


Nicolás Guagnini urodził się w Buenos Aires w 1966 roku i dorastał w środowisku naznaczonym doświadczeniem dyktatury wojskowej lat siedemdziesiątych. Jego ojciec, działacz polityczny i dziennikarz, został zamordowany przez reżim 1977 r. To traumatyczne wydarzenie odegrało istotną rolę w późniejszej twórczości artysty, która często dotyka tematów przemocy, pamięci i mechanizmów władzy. Jego prace, takie jak monumentalna rzeźba „30.000” (2009) w Parque de la Memoria, często odnoszą się do ofiar dyktatury wojskowej w Argentynie.


Guagnini studiował sztukę i historię sztuki. Kształcił się pod kierunkiem Aídy Carballo, Aurelia Macchiego oraz Roberto Aizenberga, z którym utrzymywał bliską relację mentorską. W latach 90. zdobył stypendium Ciudad de México i nagrodę Premio Braque, przyznawaną przez Ambasadę Francji w Argentynie, a następnie związał swoją działalność z Nowym Jorkiem, gdzie funkcjonuje jako artysta konceptualny, rzeźbiarz i teoretyk sztuki. Jego prace prezentowane były w wielu galeriach i instytucjach artystycznych, m.in. w nowojorskiej galerii Bortolami Gallery.






Nicolas Guagnini: Gloriosus, 2013. Źródło: www.bortolamigallery.com.




Prace Guagniniego charakteryzują się szczególnym napięciem między prostotą formy a złożonością znaczeń. Artysta chętnie sięga po motywy wizualne o silnym ładunku symbolicznym – takie jak portret, ciało czy właśnie penis – by następnie umieszczać je w kontekście społecznym i politycznym.


Twórczość Guagniniego obejmuje rzeźbę ceramiczną, instalacje i działania filmowe. Łączy różnorodne media — od książek z prywatnej biblioteki po projekty typograficzne, budując filozoficzne narracje o społeczeństwie i historii. Chętnie sięga po motywy wizualne o silnym ładunku symbolicznym, takie jak portret, ciało czy właśnie penis, by następnie umieszczać je w kontekście społecznym i politycznym.


W historii kultury penis był jednym z najstarszych znaków symbolicznych. W starożytnych cywilizacjach pełnił przede wszystkim funkcję symbolu płodności, siły życiowej i odrodzenia. W kulturach agrarnych jego znaczenie wiązano z magią urodzaju, rytuałami inicjacyjnymi oraz kultami płodności. W świecie nowoczesnym ten dawny kontekst niemal całkowicie zanikł. W społeczeństwach świeckich fallus przestał być znakiem kosmicznej energii życia, a stał się raczej symbolem władzy, dominacji lub seksualności. Właśnie w tym nowym znaczeniu pojawia się w twórczości Guagniniego. Artysta nie traktuje go jako elementu erotycznego. W jego pracach penis funkcjonuje raczej jako surowy znak kulturowy, podobny do ideogramu czy emblematu.






Nicolas Guagnini: Le Dernier Metro, 2014. Źródło: www.bortolamigallery.com.




W wielu pracach Guagnini posługuje się motywem wzwiedzionego penisa w sposób niemal demonstracyjny. Powtarzany wielokrotnie symbol zostaje oderwany od kontekstu cielesności i zaczyna funkcjonować jak abstrakcyjny znak władzy i męskiej tożsamości.


Sam artysta sugerował, że w nowoczesnym świecie falliczny symbol nie odnosi się już do płodności, lecz do struktur społecznych i ekonomicznych. W jednej z interpretacji przywołuje się tu psychoanalizę Zygmunta Freuda, według której lęk przed utratą fallicznej władzy odgrywa istotną rolę w kształtowaniu męskiej psychiki.


Guagnini przenosi jednak tę ideę na grunt współczesnego kapitalizmu. Według interpretatorów jego prac dawny freudowski lęk kastracyjny przekształcił się dziś w to, co określa się mianem „spektakularnego patriarchatu późnego kapitalizmu” – systemu, w którym władza ekonomiczna, własność i prestiż społeczny pozostają ściśle związane z męską dominacją.


Jedna z interpretacji pojawiających się w dyskusjach wokół twórczości Guagniniego zwraca uwagę na związek między fallicznym symbolem a ideą własności prywatnej. Według tej koncepcji penis może być rozumiany jako znak męskiej tożsamości, który w kulturze patriarchalnej łączy się z pragnieniem posiadania i przekazywania własności. Bogactwo oraz majątek są przekazywane wzdłuż linii rodowej, co prowadzi do utrwalania nierówności społecznych. System ekonomiczny opiera się wówczas na ochronie interesów własnej grupy, najczęściej rodziny lub rodu.


W takim ujęciu falliczny symbol przestaje być znakiem biologii, a staje się metaforą systemu społecznego, w którym władza, majątek i dziedziczenie splatają się w jedną strukturę.





Nicolas Guagnini: Oh Baby, 2014. Źródło: www.bortolamigallery.com.




W twórczości Guagniniego nie brakuje również ironii. Powtarzany motyw penisa bywa tak dosłowny i przesadzony, że zaczyna działać jak narzędzie satyry. Znak, który w kulturze patriarchalnej miał symbolizować potęgę i autorytet, w kontekście sztuki współczesnej może stać się jednocześnie znakiem absurdu i groteski. W tym sensie twórczość artysty wpisuje się w długą tradycję sztuki krytycznej, która wykorzystuje prowokację nie po to, by epatować widza skandalem, lecz by skłonić go do refleksji nad mechanizmami władzy obecnymi w kulturze.


Motyw penisa w sztuce Nicolása Guagniniego nie jest więc jedynie gestem prowokacji. Jest raczej narzędziem analizy współczesnej kultury, w której symbole płci, władzy i własności pozostają ze sobą ściśle powiązane.


Artysta pokazuje, że znak, który przez tysiąclecia symbolizował płodność i życie, w świecie nowoczesnym może stać się również znakiem systemu społecznego opartego na dominacji, dziedziczeniu i nierównościach.






Nicolas Guagnini: Angela, 2014. Źródło: www.bortolamigallery.com.




Prace Guagniniego budzą często silne reakcje publiczności. Dla części odbiorców powtarzający się motyw falliczny jest prowokacją lub świadomym przekroczeniem granic dobrego smaku. Jednak w interpretacjach krytyków sztuki podkreśla się, że strategia ta ma charakter analityczny i konceptualny. Artysta wykorzystuje jeden z najbardziej oczywistych symboli kultury patriarchalnej, aby pokazać jego funkcjonowanie w strukturach współczesnej władzy.


W tym sensie twórczość Guagniniego wpisuje się w szerszy nurt sztuki współczesnej, który bada relacje między ciałem, władzą, ekonomią i ideologią.






Nicolas Guagnini: David, 2014. Źródło: www.bortolamigallery.com.






Nicolas Guagnini: Condi, 2014. Źródło: www.bortolamigallery.com.





MICHAŁKI

czyli to i owo sprzed lat

ILONA OSIŃSKA & PIOTR MIERZEJEWSKI

od 2024